به سایت مرکز تحقیقات اختلالات اسکلتی و عضلانی خوش آمدید.

previous pauseresume next

سخنرانی جناب آقای دکتر صادقی به مناسبت هفته پژوهش: صدای جامعه توانبخشی راچه کسی باید بشنود؟

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
دکتر ابراهیم صادقی معاون مرکز تحقیقات اختلالات اسکلتی و عضلانی در روز ۲۸ آذر ماه در جشنواره هفته پژوهش دانشکده توانبخشی به ایراد سخنرانی با موضوع
 "توانبخشی در جهان امروز، توانبخشی جامعه نگر"پرداختند. 

 

ایشان در این سخنرانی  با اشاره به جایگاه توانبخشی در جامعه و جنبه‌های اجتماعی آن اظهار کرد:با یک نگاه تاریخی

 به معلولیت و نگاه جامعه به آن در زمانی که دانش بشر کم بود، تصور می‌شد کسی که معلول به دنیا می‌آید باید از جامعه طرد شود. درعین حال اگر به سرمایه‌گذاری در خدمات توانبخشی توجه کافی نشود دولت باید در سطح کلان بیشتر هزینه کند تا مشکلات اجتماعی و فردی این کم کاری رفع شود.

 
 
 
مفهوم خودشکوفایی در معلولان مورد توجه قرار گرفته است
 
وی افزود: با پیشرفت دانش و همزمان با دوره رنسانس فکری، نگاه به معلول نیز تغییر کرد. بر این اساس و با رویکردی خیرخواهانه مراکزی برای مراقبت از معلولان راه‌اندازی شد ولی باز هم معلولان دور از اجتماع نگهداری می‌شدند. در قرن بیستم رویکرد تداخل اجتماعی با تاکید بر جنبه‌های روانی در رابطه با معلولان اعمال شد به طوری که آنها از خانواده‌ها جدا نمی‌شدند و مراقبت در کنار خانواده صورت می‌گرفت، اما اخیراً مفهوم خودشکوفایی در معلولان مورد توجه قرار گرفته است، به این معنی که معلول می‌تواند نقش مؤثری در سیستم جامعه داشته باشد و در برخی موارد حتی تا سطح رهبری در جامعه پیش رود و به جامعه خود کمک کند. برای مثال استیون هاوکینگ نمونه معلولی است که دانش روز تأثیرپذیر از نظریات او است درحالی‌که این فرد حتی قادر به حرکت دادن لب‌هایش هم نیست.
 
معاون مجموعه مراکز تحقیقاتی دانشکده علوم توانبخشی علوم پزشکی اصفهان با اشاره به وضعیت معلولان در ایران ادامه داد: در ایران پتانسیل‌های خوبی وجود دارد، اما از این پتانسیل‌ها برای ارتقای وضعیت معلولان استفاده نمی‌شود تا حدی که هر از گاهی تجمع معلولان با هدف اعتراض به وضعیت موجود رو به روی بهزیستی را شاهد هستیم.
 
صادقی با اشاره به سیاست‌های کلی ابلاغ شده سلامت در فروردین سال ۹۳ خاطرنشان کرد: در این ابلاغیه بر ارایه خدمات توانبخشی به همراه خدمات آموزشی، پژوهشی و سلامت تاکید شده است، همچنین در بندهای بعد در خصوص فعالیت‌هایی برای ارتقا وضعیت توانبخشی مواردی ذکر شده است که می‌تواند زیر ساخت‌های لازم برای تدوین یک برنامه توانبخشی جامع و ملی را فراهم کند، اما مشکل از کجا نشات می‌گیرد که وضعیت توانبخشی و معلولین در ایران با مشکلات زیادی روبرو است؟
 
متصدیان پست‌های کلیدی با جایگاه توانبخشی آشنایی ندارند
 
وی با بیان اینکه در حیطه توانبخشی پتانسیل و قانون‌گذاری وجود دارد اما پیشرفتی در علوم توانبخشی صورت نمی‌گیرد، توضیح داد: وضعیت توانبخشی در جامعه به سامان نیست و حتی کسانی هم که متصدی پست‌های کلیدی در جامعه هستند علی‌رغم ارتباط نزدیک با خدمات این رشته‌ها با جایگاه واقعی توانبخشی در جامعه آشنایی کافی ندارند.
 
معاون مجموعه مراکز تحقیقاتی دانشکده علوم توانبخشی علوم پزشکی اصفهان تاکید کرد: در حیطه توانبخشی پتانسیل‌های خوبی داریم اما نمی‌دانیم این امکانات را چگونه جمع‌آوری و تدوین کنیم. زمانی که دانشجویان این رشته نهایتاً به درآمد این رشته نظر دارند این رشته مطمئناً پیشرفت نخواهد کرد. همچنین اصول زیربنایی توانبخشی باید بازاندیشی و بازخوانی شود و به توانبخشی و امکاناتی که دولت‌ها باید برای معلولان فراهم کنند به عنوان یک حق نگریسته شود نه امر خیریه. دولت‌ها باید به این توجه کنند که اگر روی وضعیت معلولان سرمایه‌گذاری بشود نفع سرمایه‌گذاری، نفع فردی نیست و در حد جمعی تأثیر گذار خواهد بود.
 
خدمات توانبخشی باید ارباب-رجوع محور باشد
 
صادقی با اشاره به مشکلات دیگری که در جامعه ایران نسبت به معلولان وجود دارد، اظهار کرد: در توانبخشی باید نوع مشکلی که معلول دارد مورد نظر گرفته شود نه علت معلولیت. اگر معلولیت مادرزادی باشد مورد توجه قرار می‌گیرد ولی اگر فردی به عنوان مثال در حین انجام دزدی دچار سانحه شده باشد چندان مورد توجه واقع نمی‌شود. درحالی‌که دولت‌ها موظفند صرف نظر از علت معلولیت فرد، برای کل دوران زندگی معلول سرویس توانبخشی را فراهم کنند.
 
وی با اشاره به یک برنامه جامع و مؤثر در مورد توانبخشی تصریح کرد: در گام اول باید به کسانی که در حیطه توانبخشی خدمات می‌گیرند، به عنوان عضوی از سیستم توانبخشی نگریسته شود. این افراد باید در مراحل برنامه‌ریزی، اجرا و ارزیابی خدمات مشارکت کنند. خدمات توانبخشی باید ارباب-رجوع محور باشد. به عبارتی این افراد حق انتخاب و اعتراض دارند و باید در جریان درمان خود قرار گیرند، این از حداقل‌هایی است که در توانبخشی باید رعایت شود. همچنین سطح آگاهی باید در سیستم توانبخشی ارتقا یابد از یک سو دید جامعه نسبت به پدیده معلولیت اصلاح شود و از سوی دیگر معلولان بدانند در چه مکان‌هایی خدمات توانبخشی وجود دارد و چه نوع خدماتی حق این افراد است. 
 
دولت‌ها باید درگیر و متعهد مسایل توانبخشی باشند
 
معاون مجموعه مراکز تحقیقاتی دانشکده علوم توانبخشی علوم پزشکی اصفهان اضافه کرد: نقش دولت‌ها و همکاری‌های سازمانی در سیستم خدمات توانبخشی کلیدی است. دولت‌ها باید درگیر و متعهد مسایل توانبخشی باشند چنانچه در بیانیه‌ها و دستورالعمل‌های سازمان ملل ملزم به این امر شده‌اند.
 
صادقی با اشاره به سمیناری که توسط سازمان جهانی بهداشت در تایلند با حضور ۴۰ کشور به منظور تهیه استانداردی برای توسعه تکنولوژی های اورتز و پروتز در سطح جهان برگزار شد، توضیح داد: در این سمینار بر این موضوع تاکید شد که تکنولوژی مورد استفاده در توانبخشی باید به گونه‌ای طراحی و تولید شود تا از نظر هزینه برای کشورهای متوسط و با درآمد پایین قابل دسترسی و استفاده قرار گیرد.
 
دنیا با بحران مشکلات حرکتی مواجه می‌شود
 
وی با اشاره به اینکه در سال ۲۰۵۰ به دلیل افزایش جمعیت افراد مسن دنیا با بحران مشکلات حرکتی مواجه می‌شود، تاکید کرد: بعد از سفر تایلند به ارایه نقشه تحقیقاتی برای ارتقا وضعیت توانبخشی پرداختیم. این نقشه چهار قسمت دارد و برای کسانی که در حیطه توانبخشی فعالیت می‌کنند پیش نیازهایی تعریف شد. به عنوان مثال چارت های آموزشی و طرح درس‌های این رشته باید چگونه باشد و یا در زمینه توانبخشی باید اولویت‌بندی صورت بگیرد به عنوان نمونه کودکان و رده‌های سنی پایین تر در توانبخشی در اولویت قرار دارند. بر این اساس رده‌های اجتماعی کم درآمد و یا ساکن در مناطق دورافتاده هم در اولویت بهره مندی از این خدمات قرار می‌گیرند.
 
هر کسی  مدرک دانشگاهی اخذ می‌کند شایسته تأسیس مرکز توانبخشی نیست
 
معاون مجموعه مراکز تحقیقاتی دانشکده علوم توانبخشی علوم پزشکی اصفهان افزود: آموزش‌های جدیدی باید در این حیطه صورت گیرد، تحقیقات را باید به صورت آموزش و تحقیق مداوم دنبال کرد. همچنین هر کسی که مدرک دانشگاهی اخذ می‌کند شایسته تأسیس مرکز توانبخشی نیست. ساز و کارهایی باید صورت گیرد که فارغ‌التحصیلان این رشته‌ها صلاحیت‌هایشان توسط کمیته تخصصی تأیید شود. درحالی‌که در ایران نظارتی بر این موضوع وجود ندارد.
 
صدای ما را با التماس نمی‌شنوند
 
صادقی با اشاره به مؤلفه سیاست‌گذاری در این نقشه تشریح کرد: این موضوع بیانگر این است که صدای جامعه توانبخشی را چه کسی باید بشنود. ما در این زمینه بسیار ضعیف عمل کرده‌ایم. صدای ما را با التماس نمی‌شنوند بلکه باید برای سیاست‌گذاران و متولیان این مساله روشن شود که برای مثال اگر کودکی که نیاز به گفتاردرمانی دارد توانبخشی نشود بزهکار می‌شود و دولت باید در سطح کلان هزینه کند تا بزهکاری کنترل شود. بنابراین این به نفع دولت و ملت است که به توانبخشی بها داده شود. در واقع مطالعات تحلیل هزینه-فایده باید شکل گیرد تا به صورت علمی و مستند نشان دهد هزینه کردن در خدمات توانبخشی یک سرمایه‌گذاری پایدار است. 
 
بانک اطلاعات در زمینه توانبخشی وجود ندارد
 
وی با اشاره به مشکلات دیگری که در توانبخشی وجود دارد، تصریح کرد: در زمینه توانبخشی بانک اطلاعات وجود ندارد و آماری از وضعیت و مشکلات معلولین نداریم. همچنین در این حیطه معلوم نیست متصدی مشکلات توانبخشی کدام سازمان است. وزارت رفاه، یا بهداشت و درمان؟! نقش ارگانهایی چون کمیته امداد و هلال احمر چیست؟ مشکل اینجاست که در این پراکندگی امور، هر ارگانی مسئولیت را به دوش ارگان دیگر می‌اندازد.
 
معاون مجموعه مراکز تحقیقاتی دانشکده علوم توانبخشی علوم پزشکی اصفهان با بیان اینکه در توانبخشی باید مشخص شود چه نوع خدماتی باید ارایه شود، اظهار کرد: برای ارایه سرویس و خدمات در توانبخشی باید حد و مرزها مشخص شود که این خدمات تا چه حد به دولت وابسته است، چه امکاناتی لازم است و اینکه تا چه حد باید با بیمارستان‌ها در تعامل و نزدیکی باشد.
 
در هیچ حیطه‌ای مطابق با تکنولوژی روز عمل نکرده‌ایم
 
صادقی با بیان اینکه در توانبخشی نباید از طرح‌های منسوخ اروپا استفاده کنیم، خاطرنشان کرد: متأسفانه در هیچ حیطه از توانبخشی مطابق با علوم و تکنولوژی جدید عمل نکرده‌ایم و این موضوع مشکل آفرین است.
 
فقط برای رفع مسئولیت قانون تصویب می‌شود
 
همچنین شفیعی -مدیر گروه گفتاردرمانی دانشکده علوم توانبخشی- در خصوص علت مشکلات توانبخشی در جامعه ایران گفت: اقشار، مردم و متخصصان این رشته نسبت به وضعیت معلولین آگاهی ندارند و زمانی که آگاهی نباشد ضرورتی هم برای ایجاد یک سیستم هدفمند احساس نمی‌شود. در سطح قانون‌گذاری فقط برای رفع مسئولیت قانون تصویب می‌شود، اما زمانی که به سازمان‌ها مراجعه می‌کنیم گفته می‌شود که بخش‌نامه ابلاغ نشده است.
 
تصویب قانون بدون زیرساخت
 
زهرا سادات رضائیان معاون پژوهشی دانشکده علوم توانبخشی نیز در خصوص مشکلاتی که به رغم وجود پتانسیل‌های خوب در زمینه توانبخشی وجود دارد، اظهار کرد: قانون در زمینه توانبخشی وضع می‌شود اما زیرساختی برای این قوانین در جامعه وجود ندارد. همچنین مردم نمی‌دانند نیازشان را از کجا مطالبه کنند و متخصصان این رشته به صورتی که لازم است فعالیت‌هایشان را مطرح نکرده‌اند، بنابراین در این زمینه فقط شاهد پراکنده کاری هستیم که نتیجه‌ای در پی نخواهد داشت.
 
متن خبر برگرفته شده از خبرگزاری دانشجویان ایران "ایسنا"
 
 
 

ارتباط با ما

 

خیابان هزار جریب، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی اصفهان، دانشکده توانبخشی، مرکز تحقیقات اختلالات اسکلتی و عضلانی

تلفن: ۳۷۹۲۵۲۲۹-۰۳۱

فاکس: ۳۶۶۸۷۲۷۰-۰۳۱

ایمیل: muigaitlab@gmail.com